İnsanları Küfre ve İmana Götüren Etkenler

M. Fethullah Gülen · Manisa, 14 Şubat 1975 · "Tevhid Delilleri" serisinin ilk vaazı

"Gözümle görmediğime inanmam." Bu söz, 1975'te de bugün de aynı güvenle söyleniyor. Hocaefendi, tevhid delillerine geçmeden önce bu vaazda zemini hazırlıyor: İnsanı imandan uzaklaştıran nedir, imana götüren nedir?

Bu yazı yukarıdaki videoyu bölüm bölüm izliyor. Anlatım herkes için; karşılaştırmalar, kavramlar ve kaynaklar açılır kutularda.

I — Kâinat O'nu anlatır

Allah kâinatı kendini anlatsın diye yarattı

Allah'ın ne meleğe, ne insana, ne de kâinata ihtiyacı vardır. Kelâmı, kudreti, ilmi, işitmesi ve görmesi kendindendir. Buna rağmen bizi yarattı: gözümüzle kendini görmek ve göstermek, kulağımızla kendini duyurmak için. Bize şuur verdi ki O'nu bilelim, O'na erelim.

Kâinat, Kur'an ve peygamberler O'nu anlatır; her şey bir senfonideki tatlı musiki gibi O'ndan söz eder. Söylenen söz kalpte yankı bulmazsa, taşa çarpmış gibi geri döner.

II — "Görmediğime inanmam"

Mantıksızlık mantığı

Hocaefendi'ye göre dünkü kâfirle bugünkü kâfir arasında temel meselede fark yoktur: Gözle görüleni, elle tutulanı, kulakla duyulanı kabul, gerisini ret. Hz. İsa'dan önce Epikür ve Demokrit de aynı şeyi söylemişti. Bu, bir bakıma mantıklı görünür ama mantıksızlık mantığıdır.

Çünkü varlığına inandığımız pek çok şeyi hiç görmeyiz. Onları, gördüklerimizin terkibini yapan aklımızla kabul ederiz.

III — Aklın vazifesi

Duyular malzeme toplar, akıl hakem olur

Akıl, insanlığın büyük meselelerini tek başına halledemez; ama bir alettir. Göz görür, kulak işitir; akıl bunları değerlendirip bir hükme varır. Kâinattaki, insanın yüzündeki, sözündeki ve sesindeki manalar aklın eline geldiğinde akıl şu hükümle çıkar: "Bunları yaratan Allah'tır."

His, mantık ve akıl birer alettir. Neyin neye yaradığını bilmeyen, onları yerinde kullanamaz ve bir safsatadan başka bir safsataya gider.

IV — "Allah'ı göremedim"

Rus astronotu ve sınıftaki öğretmen

Dünyanın etrafında dönüp gelen Rus astronotu, "Ben Allah'a rastlamadım" diyerek bunu bütün dünyaya ilan etti; sanki kâinatı elinde tutan Allah, dünyanın etrafında bir yerde bulunuyormuş gibi. Hocaefendi buna üç cevap verir.

Aynı mantık sınıfta da kurulur: "Beni, tahtayı, kalemi görüyor musunuz? Evet. Çünkü var. Allah'ı görüyor musunuz? Hayır. Öyleyse yok." Bu safsatanın karşısına Kur'an ve Resulullah mantığıyla çıkılmazsa, aynı sözler okulda, radyoda ve televizyonda çocuklarımıza dinletilmeye devam edecektir.

V — Kurtuluşun yolu

Kâinatı bir kitap gibi okumak

Bu mantıksızlıktan kurtulmanın yolu, bize verilen varlığı, idraki ve önümüze sofra gibi serilen kâinatı bir kitabın sayfaları gibi çevirmek; Allah'a ait eserleri tespit edip mantığın hakemliğiyle "Allah vardır" hükmüne varmaktır. Bunu önce evde, çoluk çocuğa anlatmak; sonra millet içinde arı gibi kaynaşarak yaymak gerekir.

Hocaefendi'nin tespiti açıktır: Küfre götüren ilim, fikir, akıl ya da mantık değildir. Küfrün temelinde mantıksızlık, ilimsizlik, cehalet ve akılsızlık vardır; üniversitede bile olsa.

VI — Birinci âmil: Cehalet

Bilmediğini bilmemek

Beş yüz milyonluk bir cemaatin Allah'tan uzaklaşmasının sebebi cehalettir: Kur'an'ını, neyin Allah'ı anlattığını, Peygamberini bilmemek. "İnsan su kenarında meydana gelmiş, sonra şu olmuş, sonra bu olmuş" gibi "-mış, -mış"larla büyük hakikat anlatılamaz.

"Allah bizimle konuşsa ya!" diyenlere Kur'an, onlardan öncekilerin de aynı sözü söylediğini hatırlatır: Kalpleri birbirine benzedi (Bakara 2:118). Elektriğin santralde doğduğunu bilmeyen, onu yalnız teller ve lambada arar ve yanılır. Onlar dünya hayatının sadece görünen yüzünü bilirler (Rûm 30:7).

VII — İkinci âmil: Hevâ

Arzularını ilah edinen

Arzuları insanı çepeçevre sarar: evlada, aileye, yurda, yuvaya karşı arzular birikir ve insan bir "arzular âbidesi" hâline gelir. Bu arzuları aşamayan yolda kalır. Kur'an sorar: "Hevâsını ilah edinen kimseyi gördün mü?" (Furkân 25:43)

Böyle biri başını kaldırıp kâinatın tebessüm eden yüzüne bakamaz, kendi içine dönemez, hadiseleri değerlendiremez ki Allah'ı görsün. Firavun'un "Bana bir kule yap da Musa'nın ilahına bakayım" demesi gibi (Mü'min 40:36-37), bugünün insanı da günahların ağırlığıyla saçma delillere tutunur.

VIII — Üçüncü âmil: Kibir ve inat

Kibir küfre, inat kapalı kalbe götürür

Kudsî hadiste Allah, kibriyanın kendi ridâsı olduğunu bildirir. Başkası büyüklenirse yanlış bir yola girmiş olur. Şeytan, Âdem'i hor görüp büyüklendiği için rahmetten mahrum kaldı (Bakara 2:34). "Bize melekler inseydi ya, Rabbimizi görseydik ya!" diyenler, kendi içlerinde büyüklenmişlerdi (Furkân 25:21).

Kibrin doğurduğu ayrı bir hastalık inattır. İnatçı, mantıken kabul etse bile ret yolları arar: "Yerden bize bir kaynak fışkırtmadıkça sana inanmayız" (İsrâ 17:90). Hocaefendi'ye göre küfür insan hayatında bir ölümdür ve bu ölümü doğuran korkunç hastalık kibirdir.

IX — Dördüncü âmil: Zulüm

Hakk'a ve halka karşı haddi aşmak

Zulmü şiar edinen, bugün olmazsa yarın imanın nurundan mahrum kalır. Hakk'ın hukukunu çiğneyen de halka zulmeden de adım adım küfre itilir. Küfredip zulmedenleri Allah bağışlayacak değildir ve onları cehennem yolundan başka bir yola iletmeyecektir (Nisâ 4:168-169).

"Bize Allah'ı göster" diyen İsrailoğullarını zulümleri sebebiyle yıldırım çarptı (Nisâ 4:153). Devlet halkına, millet kendine, torunlarına, çoluk çocuğuna zulmederse, o milletin başında çakacak saikalar hazır demektir.

X — Beşinci âmil: Korku

Sinekten kaçıp yılanın ağzına girmek

Gerekmediği yerden korkmak nicelerini dinden çıkarmış, küfrü hoş görmeye zorlamıştır. Makamını kaybetmekten korkan kâfire taviz verir; sinekten kaçarken yılanın ağzına, nefsinin ve şeytanın kucağına düşer. Münafıklar da korkularından müminlerle görünür (Tevbe 9:56).

Mümin ise bütün dünya aleyhine toplansa "Allah bize yeter, O ne güzel vekildir" der (Âl-i İmrân 3:173). Firavun'un tehdit ettiği sihirbazlar da böyle cevap verdi: "Sen ancak bu dünya hayatında hüküm verebilirsin" (Tâhâ 20:72).

XI — İmana götürenler

Akıl, fikir ve ilim

"Az ilim insanı imansız yapar, çok ilim Allah'a bağlar." Yarım ilim, yarım hekimin cana kıydığı gibi bir milletin can evine kıyar. İmana götüren âmiller akıl, fikir ve ilimdir: Kur'an "aklını kullananlar", "düşünenler" ve "bilenler" için ayetler olduğunu söyler (Ra'd 13:3-4, Rûm 30:22).

Hilkatin gayesi Allah'ı bilmektir. Mümin bir arı gibi atomdan güneş sistemine, yıldızlardan insanın yüzüne konar; her birinden bir marifet çiçeği alıp döner ve "Her şey Seni anlatıyor" der. Bu bakışla İslam asla ilmin ve tefekkürün karşısında görülemez.

Hilkatin gayesi Allah'ı bilmektir.

Kavramlar

Kaynaklar