Kur'an Hidayet Kaynağıdır: Hablullah'a Tutunmak

M. Fethullah Gülen · Manisa, 25 Haziran 1976 · "Kur'an'ın Altın İkliminde" serisinin ilk hutbesi

Evimizin en güzel köşesinde, işlemeli bir kılıfın içinde duran bir Kur'an... Ona hürmet ediyoruz, ama onu okuyor, anlıyor, hayatımıza taşıyor muyuz? 1976 yazında Manisa'da irad edilen bu hutbe, tam da bu soruyu soruyor: Kur'an'a sahip olmak ne demektir?

Bu yazı, yukarıdaki videoyu bölüm bölüm izliyor. Anlatım herkes için; karşılaştırmalar, kavramlar ve kaynaklar açılır kutularda.

I — Lâ reybe fîh

Onda şüphe yoktur

Hutbe, Bakara Suresi'nin 2. ayetindeki ifadeyle açılır: "Lâ reybe fîh" — onda şüphe yoktur. Kur'an ilk tasdikini Allah'tan alır; sonra onu getiren Peygamber, zamanla sahneye çıkan hâdiseler ve ilerleyen ilimler aynı kitabı doğrular.

Hocaefendi'nin vurgusu şudur: Dilini bilmeseniz, edasına aşina olmasanız bile Kur'an'da sizin de anlayacağınız ve "Bu Allah kelamıdır" diyeceğiniz taraflar vardır. Bu yönüyle siz de "lâ reybe fîh" dersiniz.

II — Hüden li'l-müttakîn

Hidayet vardır, ama müttakiler için

Şüphe olmayan bu kitap aynı zamanda bir hidayet kaynağıdır. Fakat ayet bir şart koyar: "Hüden li'l-müttakîn" — müttakiler için hidayet. Kaynak herkese açıktır; ondan istifade etmek ise kişinin haline bağlıdır.

Kur'an evde bir mahfaza içinde asılı kalırsa, size hidayeti olmayacaktır. Onun sizi kurtarması, sizin ona sarılmanıza bağlıdır.

III — Hablullah

Paslı çivi mi, kafa ve gönül mü?

Kur'an bir Hablullah'tır, Allah'ın ipidir: bir ucu Allah'ın elinde, bir ucu bizim elimizde. Ona tutunan saadete yükselir. Ama nereye bağlı olduğu önemlidir.

Evinizde bir çiviye bağlıysa, o ip paslı bir çiviye bağlıdır; gönlünüze değil. Manasını anlamadığınız zaman onu bir dua kitabı durumuna düşürmüş olursunuz. Kafanızda manası teşrih edildiğinde, gönlünüzde yer bulduğunda ise ona gerçekten tutunmuş sayılırsınız.

IV — Hz. Ömer ve "ebb" kelimesi

Bir kelime için günlerce süren ızdırap

Kur'an'ın ilk cemaati, her meselesini anlamak için hâhişkâr ve istekliydi. Anlamadıkları tek bir mesele yüzünden günlerce iştahları, uykuları kaçardı.

İnsan ne kadar az biliyor! "Ebb"in manasını gönlüme itminan verecek şekilde bilemiyorum.

Hz. Ömer (r.a.), minberden

Abese Suresi'nde geçen bu kelime için Hz. Ömer'in duyduğu teessür, Kur'an'la kurulan ilişkinin ölçüsüdür. Her kelime üzerinde günlerce durmuş, her kelimenin teşrihatını yapmış, nurunu görmüşlerdi. Hocaefendi'nin cümlesiyle: Ömer'in kitabı olduğu kadar Kur'an kitabınızdır.

V — Açacak, bakacak, anlayacaksın

Onun içinde, derununda ne var?

Hutbenin çağrısı sade: Açacak, bakacak, anlayacaksın. Getirdiği şuura ve ruha ermeye çalışacak, neşrettiği nurların altında meseleleri tahlil edeceksin; zulmanî havadan, beşerî karanlıklardan ve şehvetin dumanından uzaklaşarak onu saf âlemi içinde kavramaya bakacaksın.

Çünkü onun içinde insanı cennete sevk eden bir heyecan, Allah'a sevk eden bir coşkunluk, mahiyetinde ve ulviyetinde nur, esrar ve saadet vardır. Ona tutunan şahıs saadete erer; tutunan aile, aile olarak saadete erer; tutunan cemaat saadete erer.

VI — Kur'an'a sahip olmak

Gazeteniz kadar sahip misiniz?

Ona sahip çıktığını zanneden bir cemaat, hâlâ onu evlerde duvarlara asıyor, açıp içine bakmıyor, hakiki tefsirleri okumuyorsa... Hocaefendi burada açık konuşur ve "kimse kırılmasın" diye ekler: Bu cemaat Kur'an'a sahip değildir.

Ölçü de gündelik hayattan: Gazetenizin köşe yazarlarını, hangi ay hangi mevsim neler yazıldığını bilirsiniz. O gazete kadar okuyup ilgilenmiyor, onu peynir ekmek yemek rahatlığı içinde başkalarına anlatacak kadar bilmiyorsanız, Kur'an'a sahip değilsiniz.

VII — Yedi yüz milyonun krizi

Kur'an ne zaman bizim kitabımız oldu da geri kaldık?

O gün beş yüz, altı yüz, yedi yüz milyonluk İslam dünyası kopuk kopuk olmanın, huzursuzlukların ve saadetten mahrum kalışların cezasını çekiyordu. Hocaefendi'ye göre yeniden nur ve saadet asrını getirmek, Kur'an'ın hidayet olduğu devri ihya etmek, ona teveccühe bağlıdır.

"Kur'an bizim kitabımız olduğu hâlde niçin geriyiz?" sorusuna cevabı bir soruyla verir: Ne zaman onun manasını anladık, ne zaman emrettiği cihadı, ilmi, tefekkürü yaptık da geri kaldık? Sahip çıkmadığımız bir Kur'an bizi bıraktı; Batı ise ondan istifade ettiği nisbette terakki etti. Bu, bize ait bir cürümdür.

VIII — Tövbe: Kur'an'a dönüş

Dil ucuyla değil, dönüşle

Bu cürmün tövbesi, yalnızca "Estağfirullah" demek değildir. Kur'an'ı bıraktığımız cürme karşı dil ucuyla yapılan bir tövbe, ayrıca tövbe ister; o istiğfara da istiğfar etmek gerekir ve bu bir silsile hâlinde sürer gider.

Kur'an'dan kopuş cürmünün tövbesi, Kur'an'a dönüş tövbesi olacaktır: Dönecek, açacak, müceddidlerin onun hakkında yazdıklarını okuyacak, anlayacaksınız.

IX — İki kitap: Mülteka'l-bahreyn

İçinizde derinleşecek, dışınıza açılacaksınız

Hutbe iki kitaptan söz eder: esrar membaı olan kelam kitabı Kur'an ve sistemlerin, galaksilerin mecmuası olan kâinat kitabı. İkisinin buluştuğu yer mülteka'l-bahreyndir, iki denizin buluşması: iç ve dış dalgaların burun buruna, dudak dudağa geldiği yer.

Bu buluşmayı anlayan insan içinde derinleşir, dışına doğru açılır. Ama bunlar ancak okununca anlaşılır.

X — Herkes sevdiği kadar tutar

Hidayet, teveccüh nisbetindedir

Herkes okuduğu, tuttuğu gazete kadar Kur'an'ı; beğendiği parti ve siyasi lider kadar Peygamber'i tutacaktır. O ölçü değiştiğinde Kâinatın Efendisi sevilenler arasında, mukaddes kitabımız da kalplerde yerini alacaktır.

Hutbenin özeti tek cümledir: Bizim hidayete ermemiz, müttakî olmamız, şek ve şüphe içinde bulunmayan Kur'an'a teveccühümüz nisbetinde olacaktır.

Nihai ufuk

Adalet, ihsan ve ufukta bayraklaşma

Hutbe, Nahl Suresi'nin 90. ayetiyle kapanır. Allah adaleti emreder: dürüst yaşamayı, dürüst düşünmeyi, dürüst hareket etmeyi ve dürüst bir sistem olan Kur'an'ı yaşamayı. İhsanı emreder: O'nu görüyor gibi kulluk etmeyi, her hâdisenin ardında O'nun varlığını hissetmeyi. Ve İslam'ın ufkumuzda bayraklaşması için servetimizi sarf etmeyi. Ahlaksızlığın, taşkınlığın ve serkeşliğin her çeşidinden de sakındırır.

Bir sürü eğri büğrü yol içinde tek doğru yol olan Kur'an yolunu bulasınız.

Kavramlar

Kaynaklar