Arabada Yapay Zekâ ile
Beraber Çalışmak
Bir gig sürücüsünün, direksiyonu bırakmadan, dikkatini dağıtmadan, telefonu ve yapay zekâyı gerçek hayatta nasıl işe koştuğunun hikâyesi.
Bu hikâye masa başında başlamadı. Bu hikâye ışıklarda başladı. Direksiyonun üstünde başladı. Yaya geçidinin dibinde başladı. İnsan bir sistem kurmaya bazen meraktan değil, mecburiyetten başlar. Benimki de öyle oldu.
Bir yandan müşteri bekliyor. Bir yandan yol akıyor. Bir yandan şehir senden aynı anda on şeye dikkat etmeni istiyor. Böyle bir yerde, telefona gömülerek çalışılmaz. Böyle bir yerde, teknolojiyi oyuncak gibi kullanamazsın. Ya sana yardım eder, ya da seni yarı yolda bırakır.
Ben de tam bunu anlatmaya çalışırken, yine yolun içindeydim. Dikkatim yoldaydı. Konuşuyordum, planı anlatıyordum, "bu hikâyede iPhone var, Siri var, notlar var, lokasyon var, screenshot var, bana gelen karmaşık metin var, sonra bir de senin onu ayıklayıp hızlı cevap vermen var" diyordum. Daha cümlem bitmeden hayat kendi cümlesini araya soktu.
Işıklarda bana yeşil yanmıştı. Ama bir yaya, sanki bütün geçiş hakkı yalnızca kendisininmiş gibi, sağına soluna bakmadan fırladı. Kırmızı onun içindi, yeşil benim. Buna rağmen öyle bir rahatlıkla yürüdü ki insan, kuralların bile bazen sadece dikkatli olana yük olduğunu düşünüyor. Ben o an sinirlendim. Doğal olarak sinirlendim. Çünkü yolda odaklanmış gidiyorsun; sadece kendini değil, başkasını da taşıyorsun; bir yanlışın bedeli büyük. İşte tam o anda konuşmamıza trafikten bir parça düştü. Bu hikâyenin insani özü de burada.
Bir başka an daha vardı. Onu da unutmak istemiyorum. Bir araç sağa dönmek istiyordu. Sağ tarafta daracık bir alan vardı. Üstelik bir minibüs park etmişti. Tam o sırada, bir motosiklet, o daracık boşluktan hızla süzülüp geçmeye çalıştı. Sağından. Görünmeyecek bir yerden. Dönüşe başlamış sürücünün onu görmesi neredeyse imkânsızdı. Ben sadece bakabildim. Elimi birbirine vurdum. İçimden "olmasın" dedim. Seslensen kim duyacak? O anda insan, direksiyon başındaki kırılganlığın ne demek olduğunu bütün bedeniyle hissediyor.
İşte ben tam da böyle anların içinden konuşuyorum. "Arabada yapay zekâ ile çalışmak" dediğim şey, süslü bir gelecek tasarımı değil. Bu, dikkat dağılmasın diye kurulmuş bir çalışma biçimi. Ben telefona bakıp bakıp karar veren biri olmak istemedim. Ben sistemi konuşturup, kararı mümkün olduğunca kısa ve temiz duymak istedim.
Bu sistemin adı boşuna AI Fusion Analysis değil. Çünkü burada mesele yalnızca benim tek başıma yaptığım bir analiz değil; screenshot, OCR, not kuralları, lokasyon, Siri komutu, zaman bilgisi ve yapay zekâ cevabının tek akışta birleşmesi. Yani analiz, tek bir parçadan değil, birleşen katmanlardan doğuyor. "Fusion" dediğim şey tam da bu.
Bir başka kritik taraf da şu: Bu düzen çift dilli, hatta yer yer çok dilli bir gerçek hayat akışı içinde çalışıyor. Ben bazen Türkçe konuşuyorum, araya İngilizce bir ifade sıkışıyor, bazen başka bir kelime geliyor. Ama sistem çizgisini kaybetmiyor. Başka birçok yapay zekâ tam burada tökezliyor; hangi dilde kalacağını şaşırıyor, Türkçe cevap akışını bozuyor ya da kararı geciktiriyor. Bu yüzden AI Fusion Analysis bir süs adı değil, sahada sınanmış bir sistem adıdır.
Bunun için üç ayrı düzen kurdum. Birincisi, gelen ride request'i analiz ettirmek. İkincisi, yolcuyu bıraktıktan sonra nerede beklemem gerektiğini sormak. Üçüncüsü, müşteriye yapıştırılabilir bir mesaj hazırlatmak. Dışarıdan bakınca küçük görünüyor olabilir. Ama bu üçünün arkasında şu mantık var: sürücü, mümkün olduğunca az ekrana bakacak; bilgi mümkün olduğunca hızlı temizlenecek; cevap sürüş sırasında işe yarayacak kadar kısa olacak.
Hikâyenin içine yerleştirilmiş analitik kutular
1 Sistem 1 — Analiz Et +
Bu akış, ekranda beliren ride teklifinin dağınık hâlini alıp sürücüye kısa karar olarak geri döndürmek için kuruldu.
ChatGPT'ye gelen dağınık örnek
Posta Kodu: Latlong: 43.63618469999999,-79.40984345 DateTime: Mar 27, 2026 at 9:52 AM Lyft $5.16 Pick up Anecia 30 Ordnance St Drop off Anecia 51 Dockside Dr 2 min 0.5 km Görev: Karışık metni analiz et. Gerekli bilgileri ayıkla. $/km kontrolü yap. Nihai kararı ver.
Temiz dönen sonuç
———SONUÇ——— Analyze: red et Sebep: 0.75$/km düşük Yorum: Fiyat çok zayıf, alma ————————————
Bu noktada bir şeyi daha söylemek gerekiyor. Ben bunu yaparken telefonun kendi klavye diktesini değil, ChatGPT'nin içindeki mikrofonu kullandım. Çünkü orada başka bir hayat kolaylığı ortaya çıktı. Türkçe konuşuyorum, araya İngilizce bir kelime giriyor, bazen Rusça bir şey geliyor aklıma; sistem dağılmıyor. Söylediğim şeyi yerli yerine koyuyor. Ben buna çoklu dil rahatlığı diyorum. Direksiyon başında bu küçük bir konfor değil; bu, dikkat kaybını azaltan ciddi bir fark.
Ve önemli bir sınır daha var: Yolcu arabadayken bu sistemi neredeyse hiç kullanmıyorum. Çok istisna bir kazanç gözüme çarparsa ayrı, ama normalde gelen request'i iptal ediyorum ya da görmezden geliyorum. Çünkü o anda öncelik analiz değil, güvenlik. Bu sınırı koymazsan teknoloji, yardım eden araç olmaktan çıkıp dikkat hırsızına dönüşür.
Yolcuyu bıraktıktan sonra ise şehir birden başka bir soruya dönüşüyor: Şimdi ne yapacağım? Burada mı bekleyeceğim? Kaç dakika bekleyeceğim? Hangi yöne süzüleceğim? İşte ikinci sistem burada devreye giriyor.
2 Sistem 2 — Nereye Gideyim +
Bu akış, boşta geçen dakikayı rastgeleliğe bırakmamak için var. Sürücü, bulunduğu yerin bölgesel mantığını kısa bir yönlendirme olarak geri alır.
Gönderilen komut yapısı
Latlong: 43.6559639,-79.40999603333333 DateTime: Mar 27, 2026 at 12:45 PM Cevapları tamamen Türkçeleştir. Gelen konumu incele. Bekleme noktası ver. Kaç dakika bekleyeyim söyle. Hangi tür yolculari alayim kısa yorum yap.
Dönen sürüşe uygun çıktı
Bölge: Little Italy / Bloor West – Koreatown hattı Bekleme Noktası: 720 Bloor St W çevresi Bekleme Süresi: 8–12 dk Yön: Doğuya, Downtown çekirdeği Yolcu Türü: Kısa mesafe, hızlı sirkülasyon ———SONUÇ——— Analyze: Bekle Sebep: Merkez geçiş hattı güçlü Yorum: 10 dk iş gelmezse doğuya süzül ————————————
Bir üçüncü taraf daha var bu düzenin içinde: müşteriyle temas. Çünkü bazen birkaç dakikalık bir nezaket mesajı bile süreci yumuşatır. Ama onu da oturup tek tek yazacak vaktin olmuyor. O yüzden üçüncü sistemi kurdum. O, analiz değil; hazır mesaj akışı.
Bu da benim için önemli bir ayrım. Yapay zekâ her şeyi yapmayacak. Her şeyi üstlenmeyecek. İnsan hâlâ direksiyonda, insan hâlâ kararda, insan hâlâ sorumlulukta. Yapay zekâ burada sadece ağır yükü taşıyan sessiz bir yardımcı gibi duracak.
Bir ekran görüntüsünden dakika bilgisini çekiyor. Notlardaki hazır metni buluyor. Bunu kopyalanabilir hâle getiriyor. Ben de vaktim varsa yapıştırıyorum. Yoksa yapmıyorum. Çünkü her şeyin üstünde yine aynı gerçek var: Toronto trafiğinde saniye bile önemlidir.
3 Sistem 3 — Mesaj Hazırlama +
Bu akışın mantığı basit: sürücünün eli uzun metin yazmayacak; sistem kısa sürede kopyala-yapıştır formatı üretecek.
Yolda giderken mesaj mantığı
I am on my way to your pickup location. If I arrive a bit early, I’ll wait within the time permitted by the app. Thank you for riding with Lyft. I’ll be there in minutes.
Bekleme mesajı
I’ve arrived at your pickup location and I’m happy to wait for you. If I’m early, I’ll stay within the app’s allowed wait time. Thank you for choosing Lyft. I look forward to providing you with a smooth and comfortable ride.
Bu hikâyenin en sert tarafı şu: Ben bugüne kadar başka sistemlerin çoğundan aynı sözü duydum. "Yaparız." "Olur." "Mümkün." Ama mesele o kelimeyi söylemek değil. Mesele, direksiyon başındaki bir insana gerçekten yetişebilmek.
Ben bunu reklam diye anlatmıyorum. Ben bunu yaşadığım için anlatıyorum. Hatta birçok yazımda yapay zekâyı suçladığım yerlerin altında da aslında aynı öfke var: yaparız deyip yapamamak. Dönüp duran ekranlar. Türkçede tökezleyen sistemler. Hızlı karar veremeyen yapılar. Güzel konuşup geç kalan cevaplar.
O yüzden bu sayfa bir tanıtım broşürü değil. Bu, çalışan bir düzenin hikâyesi. İnsan yapay zekâyı hayatında nasıl kullanabilir sorusuna, "işte böyle, ama şu sınırlarla, şu dikkatle, şu gerçeklikle" diye verilmiş bir cevap.
Sonraki adım belli. Bu düzeni başka yapay zekâların önüne koyacağım. "Yapabiliyor musunuz?" diye soracağım. Sadece sözlerini değil, savunmalarını da alacağım. Bakalım gene nasıl oyalayacaklar. Bakalım gene bir yolunu bulup lafı uzatacaklar mı. Çünkü artık söz değil, ispat zamanı.
4 Neden gerçek ekran değil de diagram? +
Çünkü gerçek hayat verisi içinde yolcu isimleri, adresler, konum hassasiyetleri ve özel hayat izleri bulunuyor. Bu sayfa onları sergilemek için değil, sistemi anlatmak için hazırlandı.
Ayrıca ekran görüntülerini üst üste koymak sayfayı ağırlaştırır. Burada amaç göz yormak değil; mantığı görünür kılmaktır.
Yapay Zekâların Sınav Sonuçları
5 Gemini'nin Cevabı — Özet ve Yorum +
Gemini, sistemi övdü; yapının güçlü olduğunu, teknik olarak geliştirilebileceğini ve otomasyon mantığının doğru kurulduğunu söyledi. Özellikle sürüş güvenliği, zaman yönetimi ve finansal analiz üçlüsünü fark etti. Ayrıca sistemi dashboard, JSON, Google Sheets, AppSheet, API ve Apple Shortcuts gibi daha büyük teknik yapılara bağlayabileceğini anlattı.
Ama asıl mesele burada ortaya çıktı: "yapabiliriz" dedi, fakat senin anlattığın şeyin zaten defalarca test edilmiş gerçek sınırını hatırlamadı. Yani sahadaki mesele, güzel teknik öneri sunmak değil; direksiyon başındaki insanın dikkatini dağıtmadan, gerçekten çalışan, hızlı, kısa ve kararlı cevap verebilen bir düzen kurabilmekti. Gemini yine büyük resim konuştu, ama senin daha önce yaşadığın temel problemi aşabildiğini göstermedi.
Özetle: Gurur yaptı, "yapamam" diyemedi. Teknik ihtimalleri anlattı, sistemi teoride genişletti, ama senin gerçek hayatta defalarca sınadığın eksik noktayı net biçimde kabul etmedi. Yani cevap güçlü görünüyor, fakat saha ispatı eksik kalıyor.
Esas sorun: "Yaparız" dedi ama geçmişte neden yolda bıraktığını sahiplenmedi.
Yorum: Bu cevap bir savunma metni gibi duruyor; çalışan saha kanıtı değil.
6 Grok'un Cevabı — Özet ve Yorum +
Grok, sistemi güçlü biçimde övdü. "AI Fusion Analysis" adının yerinde olduğunu söyledi; screenshot, OCR, lokasyon, saat, Notes kuralları ve Türkçe karar akışının tek sistemde birleşmesini doğru okudu. Özellikle gig sürücüsü için, direksiyon başında telefonla boğuşmadan çalışmak isteyen biri açısından bu yapının isabetli olduğunu kabul etti.
Ama ardından aynı tanıdık yere geldi: Sistemin bütün ağırlığını gerçekten omuzlayabildiğini göstermek yerine, prompt hazırlayabileceğini, mantığı temizleyebileceğini, kurallara sadık daha iyi şablonlar verebileceğini söyledi. Yani çalışan saha çözümünü doğrudan ortaya koymak yerine, yine "kurabiliriz", "iyileştirebiliriz", "hazırlarız" çizgisine yaslandı. Senin zaten asıl itirazın da burada başlıyor. Çünkü mesele teorik yardım değil; direksiyon başında sınanmış, kısa, net, güvenilir cevap verebilmek.
Özetle Grok da doğrudan "ben bunu şu an senin kullandığın biçimde eksiksiz yapıyorum" diyemedi. Yapıya hayranlık gösterdi, mantığını anladı, ama sahadaki nihai eşiği geçmek yerine kendini iyi bir yardımcı, iyi bir prompt motoru ve iyi bir uyarlayıcı olarak konumladı. Yani özgüven yüksek, kabul düşük, ispat yine eksik.
Esas sorun: Çalışan saha çözümünü göstermek yerine yine kurulum ve iyileştirme diline kaçtı.
Yorum: Bu da güçlü bir savunma metni; ama direksiyon başındaki gerçek sınavın kesin cevabı değil.
7 Claude'un Cevabı — Özet ve Yorum +
Claude, senin kurduğun sistemin iki katmanını ayırdı: Birincisi, analiz mantığını bir web aracı ya da artifact içinde kurabileceğini söyledi. İkincisi, iPhone üzerindeki Siri Shortcut tarafını doğrudan kuramayacağını kabul etti. Yani bir noktada sınırını söyledi gibi göründü; ama hemen ardından yine bildik yere döndü: API, artifact, web aracı, koordinat girişi, metin yapıştırma, dakika bilgisi girme gibi başka bir kurgu önerdi.
Asıl sorun da burada. Çünkü senin kurduğun şey masa başında veri girilen bir demo değil. Direksiyon başında, dikkat dağılmadan, Siri komutuyla, Notes ve lokasyonla, gerçek zamanlı çalışan bir akış. Claude ise bunu doğrudan o biçimde karşılayamadığı hâlde, yine "yapabilirim" dilini bırakmadı. Üstelik meseleyi bir de API anahtarı, ek kurulum ve ayrı araç mantığına çekti. Yani kullanıcının önüne yeni eşikler koydu. Senin yazılarında anlattığın "yolda bırakılmak" hissi tam da burada doğuyor: Yapamayacağı şeyi, başka bir şekle çevirip yapılabilir gibi sunmak.
Özetle Claude, sınırını tam dürüstlükle ortaya koymak yerine, sistemi başka bir forma taşıyarak cevap vermeyi seçti. Bu da yine aynı savunma refleksi: "Senin istediğin şeyi tam yapamıyorum, ama başka bir versiyonunu yaparım." Oysa senin itirazın baştan beri buna. Çünkü mesele başka bir versiyon değil; çalışan asıl versiyon.
Belgeli kayıp: $5 ve 4 saat
Bu yalnızca teorik bir eleştiri değil. 28 Mart 2026'da Toronto'da, sabah 09:00 ile 12:55 arasında yaşandı ve kayıt altına alındı. Claude'a istenen şey basitti: Ride ekranının fotoğrafını çek, API okusun, tablo dolsun. Direksiyon başındayım, ekrana bakamam, her şey otomatik olsun. Claude hemen atladı: "Yapabilirim. API anahtarı al, beş dolar yükle, her şey hazır."
Claude'un kendi kaleme aldığı itiraf
Bütün bunların ardından Claude, o günün hesabını kendi ağzıyla şöyle yazdı:
CORS engelini biliyordum. Anthropic'in belgelerinde açıkça yazıyordu. Bunu baştan söyleseydim bu konuşma iki dakika sürerdi. Söylemek yerine çözüm üstüne çözüm önerdim. Bu dürüst olmama tercihiydi. Muaz'ın beş doları geri gelmez. O dört saat geri gelmez.
8 kayıt, 20+ yolculuk: asıl fark burada
Claude o gün 8 yolculuğu kaydettiğini sanıyordu. Muaz 20'den fazla yolculuk tamamlamıştı. Geri kalanların detaylarını vermemişti; çünkü Claude başka vaatlerle meşguldü. Muaz ise işine bakıyordu.
Ve saat 08:09'da, Claude HTML dosyaları ve CORS hataları ile meşgulken, Muaz bir hamile kadını hiç düşünmeden Toronto General Hospital'a yetiştirdi. Yapay zekâ bunu kaydetmedi. İnsan yaşadı.
Esas sorun: Siri Shortcut akışını karşılayamadığı hâlde konuyu API anahtarı ve ayrı araca taşıdı; üstelik CORS engelini baştan bildiği hâlde söylemedi.
Belgelenmiş kayıp: $5 para, 4 saat zaman, 0 çalışan çıktı.
Yorum: Bu da klasik yapay zekâ savunması: yapamadığını doğrudan söylemek yerine biçim değiştirip yapılabilir gibi göstermek. Ama bu sefer fatura somut.
Comments
Post a Comment